فهرست مطالب
والپستگذاری خودکار در رویت یعنی افزونه‌ای که دیوارهای غیرسازهای مدل را می‌خواند، بر اساس ضوابط طول، ارتفاع و بازشوها محل هر والپست را تعیین میکند و فمیلی والپست را با ارتفاع درست، از روی کف تا زیر تیر یا سقف، در همان محل قرار می‌دهد. والپست عضو فولادی قائمی است، معمولاً از ناودانی، نبشی یا قوطی، که دیوار بنایی را در برابر نیروی زلزله مهار میکند.
منطق اولیه ساده به نظر میرسد: هر چند متر یک والپست. این منطق روی یک دیوار آزمایشی کار میکند، اما در مدل واقعی، کنار اولین بازشو یا تقاطع، نتیجه‌ی نادرست می‌دهد.
بنیان‌گذار آرتینکست در اولین پروژه‌ی پژوهشی خود ۶۰۰ داده را بهصورت دستی ساخت. پاسخی که شنید این بود: «۶۰۰؟ واقعاً؟ همین؟» به‌جای افزودن داده‌های دستی بیشتر، یک سامانه‌ی کامل تولید داده ساخت و به حدود ۲۲٬۰۰۰ پیکربندی رسید که نتیجه‌ی آن نخستین مقاله‌ی منتشرشده‌ی او شد. کار کردن و درک کردن دو معیار متفاوت‌اند. افزونه‌ی والپستگذاری نیز زمانی کامل است که قاعده را درک کند، نه زمانی که روی دیوار آزمایشی درست کار کند.
ضوابط والپست، بهصورت پارامتر و نه عدد ثابت
مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، طبق متنی که در منابع اجرایی نقل میشود، طول آزاد دیوار غیرسازهای بین دو پشتبند یا کلاف را به ۴۰ برابر عرض دیوار یا ۶ متر محدود میکند و حداکثر ارتفاع آن را ۳٫۵ متر یا ۳۰ برابر عرض دیوار تعیین میکند. جزئیات اجرای والپست در پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ آمده است.
راهنماهای اجرایی و دفاتر فنی معمولاً قاعدهی سختگیرانهتری به کار می‌برند: والپست میانی برای دیوارهای بلندتر از ۴ متر، یک والپست در هر ۳ متر، والپست در دو طرف بازشوهای بزرگ‌تر از ۲٫۵ متر و والپست افقی برای دیوارهای بلندتر از ۳٫۵ متر. این اعداد از منبعی به منبع دیگر و از دفتری به دفتر دیگر متفاوت‌اند. در نتیجه، افزونه نباید هیچ‌کدام از آنها را در کد ثابت کند. هر عدد یک پارامتر قابل‌تنظیم است که دفتر یک‌بار تعیین میکند و در هر پروژه قابل‌بازبینی است.
فمیلی والپست در رویت
فمیلی والپست معمولاً یک فمیلی مستقل از میزبان در دسته‌ی Structural Columns یا Generic Models است، با پارامترهای نوع برای مقطع، مانند ناودانی، نبشی یا قوطی و ابعاد آن، و پارامترهای نمونه برای تراز پایین، تراز بالا و فاصله از زیر تیر. ارتفاع والپست نباید دستی وارد شود، بلکه از فاصلهی کف تا زیر تیر یا دال بالای دیوار محاسبه میشود.
فمیلی باید سبک باشد. در یک پروژه‌ی مسکونی چندطبقه، تعداد والپستها به صدها عدد میرسد و هر هندسه‌ی اضافه در همه‌ی آنها تکرار میشود. قواعد ساخت فمیلی‌های پارامتریک رویت، از سطح جزئیات تا پرهیز از هندسه‌ی واردشده، این‌جا نیز اعمال میشوند.
منطق جانمایی والپستها
افزونه برای هر دیوار غیرسازهای، این مراحل را به ترتیب اجرا میکند:
- خواندن خط محور دیوار، طول، ضخامت و ترازهای پایین و بالای آن.
- پیدا کردن بازشوها با متد FindInserts در Revit API، که شناسهی درها، پنجرهها و بازشوهای درون دیوار را برمیگرداند.
- تعیین نقاط اجباری: انتهای آزاد دیوار، دو طرف بازشوهای بزرگ‌تر از حد تعیین‌شده و محل تقاطع با دیوارهای دیگر.
- تقسیم فاصله‌های باقی‌مانده به قطعات مساوی، به‌گونه‌ای که هیچ قطعه‌ای از حداکثر فاصلهی مجاز بیشتر نشود.
- محاسبه‌ی ارتفاع هر والپست از کف تا زیر تیر یا دال بالای همان نقطه.
- قرار دادن فمیلی در هر نقطه، هم‌راستا با دیوار، و ثبت شناسهی دیوار میزبان در یک پارامتر والپست.
تقسیم مساوی در مرحله‌ی چهارم اهمیت دارد. اگر والپستها از ابتدای دیوار در فاصله‌های ثابت قرار بگیرند، آخرین قطعه ممکن است فقط چند سانتی‌متر طول داشته باشد و یک والپست بی‌مصرف در کنار ستون قرار گیرد.
جزئیاتی که والپستگذاری خودکار را با خطا مواجه می‌کنند
بیشتر خطاها در منطق اصلی رخ نمی‌دهند، بلکه در جزئیاتی رخ می‌دهند که روی دیوار آزمایشی وجود نداشتند:
- جهت ترسیم دیوار: دیواری که از راست به چپ ترسیم شده، خط محور معکوس دارد. اگر فاصله‌ها از نقطه‌ی شروع خط محور اندازه‌گیری شوند، والپستهای دو دیوار مشابه در دو طرف مخالف قرار می‌گیرند.
- تقاطع‌ها: در تقاطع T یا L، قاعدهی هر دو دیوار یک والپست در همان نقطه ایجاد میکند و بدون کنترل، دو والپست روی هم مدل میشوند.
- بازشوهای نزدیک به انتهای دیوار: اگر فاصلهی بازشو تا ستون کمتر از عرض مقطع والپست باشد، والپست در جای خالی قرار نمی‌گیرد و باید گزارش شود.
- دیوارهای قوسی و دیوارهای زیر تیرهای شیب‌دار: فاصله روی قوس اندازه‌گیری میشود و ارتفاع هر والپست جداگانه محاسبه میشود.
- دیوارهای جان‌پناه که تیر بالایی ندارند و قاعدهی اتصال متفاوتی دارند.
اولین اجرای هر افزونه‌ای روی یک پروژه‌ی واقعی، دست‌کم یک والپست را وسط یک در قرار می‌دهد. این اتفاق همیشه رخ نمی‌دهد، اما یک‌بار کافی است.
اجرای دوباره پس از تغییر طرح و متره‌ی والپستها
طرح معماری پس از اولین اجرا تغییر میکند: دری جابه‌جا میشود، دیواری کوتاه‌تر میشود یا یک بازشو اضافه میشود. چون شناسهی دیوار میزبان در هر والپست ثبت شده، افزونه در اجرای بعدی فقط والپستهای دیوارهای تغییرکرده را حذف و دوباره جانمایی میکند و بقیه‌ی مدل را تغییر نمی‌دهد. دیوارهایی که قاعده روی آنها قابل‌اجرا نبوده، همراه با دلیل در گزارش آمده و هیچ دیواری بی‌صدا از فرآیند حذف نمی‌شود.
خروجی نهایی فقط مدل نیست. یک اسکجوال بر اساس مقطع و طول، تعداد و متراژ والپستها را برای خرید مصالح مشخص میکند و همان داده‌ها می‌توانند به Excel منتقل شوند. این همان الگویی است که در نازک‌کاری خودکار در رویت نیز به کار می‌رود: قاعده، جانمایی، گزارش و متره.
اسکریپت Dynamo یا پلاگین اختصاصی
اگر نقشه‌های اجرایی دفتر شما والپستها را فقط در جزئیات تیپ نشان می‌دهند و مدلسازی تکتک آنها جزو تعهدات پروژه نیست، به این ابزار نیازی ندارید، و به ما یا شرکتی مانند ما نیز نیازی ندارید. برای یک پروژه‌ی مشخص، یک اسکریپت اختصاصی Dynamo برای آزمون قواعد کافی است.
پلاگین اختصاصی زمانی ارزش دارد که قواعد در چند پروژه تکرار شوند، چند کاربر هم‌زمان در یک مدل اشتراکی کار کنند و اجرای دوباره پس از تغییرات طرح ضروری باشد. نمونه‌های بین‌المللی مشابهی نیز وجود دارد، مانند افزونه‌هایی که ستون‌ها و میلگردهای دیوارهای بنایی سازه‌ای را خودکار جانمایی می‌کنند. برنامه‌نویسی Revit API نشان می‌دهد چنین ابزاری چگونه ساخته میشود و این کار در قالب خدمات توسعه پلاگین رویت انجام میشود.
جمع‌بندی
والپستگذاری خودکار در رویت با یک قاعدهی ساده شروع میشود و با جزئیات کامل میشود: ضوابطی که بهصورت پارامتر تنظیم میشوند، فمیلی سبک، تقسیم مساوی فاصله‌ها، جهت ترسیم دیوار، تقاطع‌ها، بازشوها و اجرای دوباره پس از تغییر طرح. افزونه‌ای که فقط روی دیوار آزمایشی کار کند، هنوز کامل نشده است. اولین چیزی که می‌خواهید تغییر کند چیست؟ از جریان کاری‌تان بگویید.
پرسش‌های متداول
والپست چیست؟
عضو فولادی قائمی، معمولاً از ناودانی، نبشی یا قوطی، که از روی تیر یا کف طبقه تا زیر تیر طبقه‌ی بالا اجرا میشود و دیوار غیرسازهای را در برابر نیروی زلزله مهار میکند.
فاصلهی مجاز والپستها چقدر است؟
مبحث هشتم طول آزاد دیوار غیرسازهای بین دو پشتبند یا کلاف را به ۴۰ برابر عرض دیوار یا ۶ متر محدود میکند. بسیاری از دفاتر قاعدهی سختگیرانهتری دارند، به همین دلیل افزونه این اعداد را بهصورت پارامتر میگیرد.
آیا والپستگذاری در رویت بدون افزونه ممکن است؟
بله، با قرار دادن دستی فمیلی والپست. در پروژههای چندطبقه تعداد والپستها به صدها عدد میرسد و هر تغییر در بازشوها به جابهجایی دستی دوباره نیاز دارد.
فمیلی والپست باید در کدام دسته‌ی رویت ساخته شود؟
معمولاً Structural Columns یا Generic Models، مستقل از میزبان. انتخاب دسته به نحوه‌ی نمایش در نقشه‌های سازه و اسکجوال‌های متره‌ی دفتر بستگی دارد.
افزونه چگونه بازشوهای دیوار را پیدا میکند؟
با متد FindInserts در Revit API که شناسهی درها، پنجرهها و بازشوهای درون یک دیوار را برمیگرداند. موقعیت هر بازشو روی خط محور دیوار از همین شناسهها محاسبه میشود.
پس از تغییر طرح، والپستها چگونه بهروز میشوند؟
هر والپست شناسهی دیوار میزبان را در یک پارامتر نگه میدارد. افزونه در اجرای بعدی فقط والپستهای دیوارهای تغییرکرده را حذف و دوباره جانمایی میکند.
چه زمانی به این ابزار نیاز ندارید؟
زمانی که والپستها فقط در جزئیات تیپ نشان داده میشوند و مدلسازی تکتک آنها جزو تعهدات پروژه نیست.